پیدایش بارش شهابی ریعی در آستانه سال جهانی اخترشناسی

یکی از غنی ترین بارش های شهابی هر سال بارش شهابی ربعی است. در بهترین شرایط رصدکنندگان این بارش بیش از 100 شهاب در ساعت را رصد می کنند. پس برای شکار شهابها آماده باشید. هر بارش شهابی را با نام همان صورت فلکی که کانون بارش در آن قرار گرفته است، نام گذاری می کنند، مانند: بارش شهابی برساوشی، جوزایی، اسدی و…. برای اطلاعات بیشتر در زمینه بارش های شهابی به مقاله بارش های شهابی مراجعه کنید.

ربع، یک صورت فلکی قدیمی بود که در تقسیم بندی جدید تر جزو صورت فلکی عوا قرار گرفت، بر اساس تقسیم بندی جدید کانون بارش در صورت فلکی عوا است، اما نام ربع بر روی این بارش ماند! البته می توان آن را بارش شهابی عوایی نیز نامید.

محدود زمانی فعالیت بارش شهابی ربعی از 12 تا 17 دی ماه است. امسال اوج بارش ظهر جمعه 13 دی ماه به وقت ایران خواهدبود. که رصد در بامداد 13 و شامگاه 14 دیماه پیشنهاد می شود.

متاسفانه اوج بارش شهابی ربعی چند ساعت بیشتر نیست. پس از اوج شمار شهابها بسیار کم می شود. برای همین اگر اوج بارش در وسط روز باشد بارش را از دست می دهید. (مانند امسال)

مکان بارش در حدود 10 درجه شمال ستاره بتا (β) - عوا است. (بتا ستاره سر باد بادک است)

مشخصات بارش شهابی ربعی:

مختصات کانون بارش= بعد: m 30 و h 15 میل: 50 درجه

سرعت ساعتی سمت الرأسی 95:(ZHR)

شاخص جمعیتی 1/2:(r)

همانطور که می دانید دنباله دار ها منشا بارش های شهابی هستند در مطالعات اولیه منشاء این بارش دنباله دار 96 P/Machholz تعیین شد. مشخصه های مداری این دنباله دار با شهابواره های بارش ربعی تطابق نشان می دهند. در سال 1979 Hasegawa   در مقاله ای نشان داد دنباله دار C/1491Y1 در همان مدار شهابواره های بارش ربعی قرار دارد و این دنباله دار منشاء بارش می باشد. نکته جالب توجه اینکه عرض توده ذرات بارش شهابی ربعی چندان گسترده نیست، با کمی جابجایی توده، ممکن است بارشی دیده نشود. Peter Jenniskens از موسسه SETI در مقاله ای در سال 1997 به تجزیه و تحلیل بارش ربعی پرداخت. او نشان داد كه این بارش خیلی جوان است و بیش از چند صد سال قدمت ندارد. بررسی جابجایی شهابواره ها  در چند صد سال گذشته مشخص كرد كه دو دنباله دار مذكور نمی توانند منشاء این بارش باشند. ویژگی جالب این بارش شیب زیاد منحنی فعالیت آن است یعنی اوج آن در مدت چند ساعت اتفاق می افتد و به سرعت افت می كند. Jenniskens   این اثر را مربوط به تمایل مداری زیاد دنباله دار منشاء دانست. دو سال قبل یك تیم تحقیقاتی به سرپرستی وی در مقاله ای نشان دادند كه منشاء بارش ربعی سیارك تازه كشف شده   2003 EH1 است. او معتقد است این سیارك بازمانده یا تكه ای از یك دنباله دار است. رصدها این گفته را تایید می كنند كه احتمالا" این سیارك بخشی از دنباله ار C/1491 Y1 كه در 500 سال قبل از آن جدا شده است. علاوه بر این رصدها نشان می دهند توزیع جرمی شهابهای این بارش یكسان نیست.در نتیجه درخشندگی شهابها دربازه های زمانهای مختلف تغییر می كند.

یک نکته جالب توجه اینکه درخشان ترین شهاب ها در بارش شهابی ربعی به رنگ آبی و زرد و مایل به سبز دیده می شوند. در ضمن شهابهای این بارش  سرعت نسبتا" كمی دارند . این امر باعث می شود تا زیبایی شهابهای ربعی دو چندان شود. این شبها هوا بسیار سرد است لباس گرم و نوشیدنی داغ هنگام رصد به همراه داشته باشید، مطمئنا در بامداد 14 دی ماه هیچ چیزی گرمابخش تر از شهابهای ربعی نیست.

با سپاس بی پایان از استاد اکبر نعمتی/مدیر محترم وبگاه ستاره پارسی.

تاریخچه تغییرات آب و هوای مریخ در دست صخره های مریخی

پژوهشگران دانشگاه کلتک موفق به کشف شواهدی از دگرگونی آب و هوای گذشته مریخ شدند.

اخیرا دانشمندان موفق شدند به شواهدی از دگرگونی آب و هوای گذشته مریخ ناشی از تغییرات منظم در زاویه میل سیاره دست یابند. مشابه این تغییرات آب و هوا در زمین منجر به پدید آمدن عصرهای یخبندان شده است.

 

دانشمندان کلتک (Caltech)، کوین­لویس(Kevin Lewis) ، اودد اهارانسون(Oded Aharonson)  و جان گراتزینگر  (John Grotzinger)با استفاده از نقشه ­های توپوگرافیک استریو که از پردازش دوربین ­های با قدرت تفکیک بالا متصل به مدارگرد اکتشافی مریخ بدست آمده ­اند، توانستند برون زدهای صخره­ای لایه ­بندی شده ­ای را در میان چهار دهانه در منطقه Arabia Terra در سیاره سرخ، تشخیص داده و اندازه بگیرند. چینش لایه ­ها در برون زدهای مختلف در مقیاس متفاوتی در محدوده چندین متر تا ده ­ها متر رخ داده است، اما در هر منطقه تمامی لایه ­ها ضخامت یکسانی داشته و خواص مشابهی را نیز از خود نشان می دهند.

به پیشنهاد دانشمندان مبنی بر الگوی لایه ­ها، در میان لایه ­های اندازه ­گیری شده در دهانه بکرل (Becquerel)، هر لایه در طول یک دوره تقریبا 100 هزار ساله شکل گرفته و تغییرات آب و هوایی دوره ­ای مشابهی این لایه ­ها را به وجود آورده است.

                                      

لویس در این خصوص می ­گوید:"با توجه به مقیاس لایه ­ها، تغییرات اندک در مدار مریخ بهترین احتمال برای درک تغییرات آب و هوایی ذکر شده است. این تغییرات بسیار مشابه به تغییراتی است که در ابتدای هر دوره ­ی یخبندان زمین رخ داده است و می­ توانند منجر به طبقه­ بندی دوره ­ای رسوبات شوند."

 

انحراف زمین از محورش بین 22/1 و 24/5 درجه در طول یک دوره ی 41 هزار ساله تغییر می ­کند. از آن جا که بخشی از زمین که به سوی خورشید است ساعت روز بیشتری را در طول یک روز دریافت می کند و در طول سال بتدریج تغییر می کند، این انحراف تغییرات فصلی در آب و هوا را ایجاد می­کند. در حالت ­های با انحراف کمتر، مناطق قطبی کمتر تحت تاثیرات فصلی قرار می ­گیرند و موجب شکل­ گیری دوره ­های یخبندان می ­شوند.

 

زاویه میل مریخ در یک دوره ی صد هزار ساله ده ها درجه تغییر می­کند، در نتیجه تغییرات شدیدتری را موجب می­شود. هنگامی که انحراف کم است، قطب­ها سردترین مکان بر روی سیاره هستند و این در حالی است که خورشید تمام مدت در نزدیکی استوا قرار گرفته است و می تواند موجب ناپایداری در جو شود مانند اینکه آب و دی اکسید کربن به سوی قطب می ­روند و در آن جا به شکل یخ حبس می شوند.

 

هنگامی که انحراف بیشتر است، قطب ها به نسبت نور بیشتری از نور خورشید را دریافت می کنند و ترکیبات نامبرده از قطب ها دور می­شوند. اهارانسون چنین گفت: "این فرآیند بر سهم ناپایداری جو تاثیر می گذارد. اگر دی اکسید کربن را از قطب ها دور کنید، فشار جو افزایش پیدا می کند که ممکن است در توانایی بادها در انتقال و ته نشاندن شن ها، تفاوتی ایجاد کند. این یکی از اثرهایی است که می تواند آهنگ ته نشینی لایه ها از قبیل آنچه که محققان در چهار دهانه مشاهده کرده اند تغییر دهد.

 

زاویه ی میل متغیر همچنین می­تواند پایداری آب سطحی را تغییر دهد که با این کار قدرت چسبیدن ذرات شن به یکدیگر و پیوستن آن ها برای تشکیل لایه های صخره ای را تغییر می دهد.

 

در هر صورت چنین تغییرات عظیمی در آب و هوا بر انواع فرایندهای زمین شناختی روی سطح اثر خواهد گذاشت. از آن جایی که دانشمندان نمی توانند اطلاعات سطح مریخ را با هیچ فرایند زمین شناختی خاصی مطابقت دهند، اهارانسون در ادامه با بیان اینکه کل سیستم آب و هوا متفاوت خواهد بود چنین گفت: "توانایی این مقاله در این است که ما توانسته ­ایم بدون مشخص کردن فرایند رسوبی دقیقی، نتیجه گیری کنیم."

منبع:وبگاه خبری ماهنامه نجوم/خانم آذر محمد آبادی.

آب در اعماق انسلادوس!

گروهی از دانشمندان به این نتیجه رسیدند که یک منبع آب در اعماق انسلادوس بوجود آورنده بخار آب و ذرات یخ در این قمر است . دانشمندان آزمایشگاه ( JPL ) در کالیفرنیا ، دانشگاه کلرادو و دانشگاه فلوریدای مرکزی (VLF) در اورلاندو برای تحلیل این موضوع و شیارهای موجود در سطح قمر بدست به دست هم دادند و داده های گرد آوری شده توسط طیف نگار فرابنفش فضاپیمای کاسینی (UVIS) را مورد استفاده قرار دادند.

این تیم که پروفسور J.C در آن حضور داشت، فهمیدند که سرچشمه شیارهای موجود در سزح قمر ممکن است منافذی بر روی این قمر باشد که بخار آب را از منبعی گرم و احتمالا مایع به سطح هدایت می کند. به گفته ی وی ، در منظومه شمسی تنها سه مکان می توان یافت که احتمال حضور آب در آنها بیشتر است : زمین ، اروپا قمر مشتری و انسلادوس قمر زحل.

آب عنصر اساسی برای حیات است ، با کشف گرمای بسیار زیاد که گمان می رود علت ایجاد این آتشفشان ها در انسلادوس باشد ، به عنوان یک پدیده ی شایع در نظام سیاره ای پدیده ی جالبی را در پیشرو خواهیم داشت .

 

 

یافته های این تین وجود منبع آبی را در اعماق انسلادوس به عنوان ایجاد کننده ی این باریکه ها را تایید می کند واین مفهومی ناشناخته و بیگانه نیست . در زمین خودمان هم ، آب مایع در زیر یخ دریاچه ی vostok در Antarctica وجود دارد .

دانشمندان عقیده دارند که در مورد انسلادوس بخار منابع و جریان های آبی در میان شکاف های پوسته ی یخی قبل از ورود به فضای بیرون ، متراکم شده و دانه های یخ را ایجاد می کنند و این احتمالا همان یافته های ابزارهای کاسینی در سال های 2005 و 2007 است که اساس بررس و تحقیق تیم را تشکیل می دهد .

در یکی دیگر از بررسی های این گروه ، فرضیه ای بعید و غیر محتمل تایید شد . طبق این فرضیه ستون های گاز و غبار مشاهده شده در اثر تبخیر یخ در معرض فضا هنگامی که نیروی جاذبه  زحل منافذی را در قطب جنوب ایجاد می کند ، به وجود می آیند . اما یافته های تیم، بخار آب بیشتری را از منافذ در زحل در سال 2007 کشف کرد ، زمانی که این تئوری وجود بخار آب کمتری را پیش بینی می کرد .

C.H از عوامل اصلی پروژه می گوید : مشاهدات ما با زمان پیش بینی شده ی باز و بسته شدن گسل ها در اثر فشار و تراکم جاذبه تطابق ندارد . ما این مسئله را به طور کامل غیر محتمل نمی بینیم ... اما آنرا به طور قطعی هم تایید نمی کنیم .
منبع:وبگاه آسمان شب ایران/nightsky.ir

شناساندن وبگاه مركز اخترشناسی ابن صلاح همدانی

درود بر تمامی دوستان گرامی

این بار قصد دارم تا شما را با وبگاه مركز اخترشناسی ابن صلاح همدانی آشنا كنم.

این وبگاه از سال 1385 فعالیت علمی خود را آغاز كرده است و شامل بخش های گوناگونی در زمینه نجوم آماتوری می باشد به عنون مثال:رویداد های هفته-مقالات برتر-گزارشات مركز و...

این وبگاه متعلق به مركز اختر شناسی ابن صلاح همدان می باشد كه در اسپند ماه1383 شمسی تاسیس گردیده است و در حال حاضر به عنوان یكی از مراكز مروج نجوم اماتوری مشغول به فعالیت می باشد.

www.ebnesalah.ir

با آرزوی داشتن آسمانی صاف دل انگیز و پر ستاره برای شما عزیزان...

 

نگاهی به زندگی ستاره ها در دنیای ما

كوتوله سیاه مرده، سیاه چاله و یا تپ اَختر. اینها سرنوشت پایانى یك ستاره است. ستارگان نیز همچون تمامى مخلوقات عالم متولد مى شوند، تكامل پیدا مى كنند و در آخر عمر خود پیر و فرسوده، تغییر شكل مى دهند. مرگ ستارگان آن قدرها هم غمناك و تاسف بار نیست. در حقیقت ستارگان هرگز نمى میرند بلكه از شكلى به شكل دیگرى تغییر پیدا مى كنند، منتها میزان انرژى در مراحل مختلف زندگى آنها متفاوت است و كم و زیاد مى شود. صحبت كردن درباره هر آنچه از ستارگان مى دانیم كار آسانى نیست، زیرا كه علم شناخت ستارگان داراى موضوعات بسیارى است كه بیان تمامى آنها در این مقاله ممكن نخواهد بود. بیش از ده ها كتاب درباره ساختار ستارگان توسط ستاره شناسان و دانشمندان دنیا نوشته شده كه تعدادى از آنها در كشورمان به چاپ رسیده است. كتاب ساختار «ستارگان و كهكشان ها» نوشته «پاول هاچ» از جمله كتاب هایى در این زمینه است كه به طور كامل در كشورمان به چاپ رسیده است. در این مقاله سعى داریم با نگاهى گذرا به چگونگى پیدایش، تكامل و مرگ ستارگان شما را با زندگى میلیاردها میلیارد جرم درخشانى كه در دنیاى ما وجود دارند آشنا كنیم. ••• • پیدایش ستاره (Star) كره اى از گازهاى بسیار سوزان و پرانرژى است كه در مغز چگال(چگال نسبت به محیط اطراف) ابرهاى مولكولى متولد مى شود. ابرهاى مولكولى محل زایش و هسته اولیه تشكیل ستارگان هستند. ستاره ها هنگامى تشكیل مى شوند كه نواحى پرتراكم گاز هاى «میان ستاره اى» دچار رمبش گرانشى و از یك موج تكانشى متاثر شوند. فضاى خالى بین ستارگان را گازهاى میان ستاره اى پر كرده اند كه از هیدروژن تشكیل شده اند. ستارگان جدید در میان همین گازهاى میان ستاره اى متولد مى شوند. میلیاردها سال پیش توده هاى عظیم ماده عالم اولیه بر اثر گرانش بسیار بالاى خود در هم رمبیدند و كهكشان ها را به وجود آوردند. در درون كهكشان ها میلیون ها ستاره وجود دارد كه اندازه تعدادى از آنها ده ها بار بزرگ تر از خورشید است.

ادامه مطلب