آسمان شب از 24 تا 30 خرداد
نویسنده: نسترن سهرابی موضوع: آسمان شب،
آسمان شب در هفته 14
از 24 تا 30 خرداد
خورشید آرام و بی حرکت می شود
در نیمکره شمالی ، در این هفته تابستان تقریباً آغاز می شود. به عبارت دیگر در این
زمان لحظه ای می رسد که خورشید به بالاترین حد خود نسبت به استوا رسیده و انقلاب
تابستانی را می سازد. در همین حال در نیمکره جنوبی ، خورشید به پایین ترین حد خود
در آسمان می رسد و برای این نیمکره ، زمستان آغاز می شود.
در روز اول تابستان خورشید دقیقاً در سرسوی افرادی عمود می تابد که در مدار 23,3
درجه عرض شمالی زمین زیست می نمایند. که آن را مدار رأس السرطان گویند.دراین
رقم ، راز مخصوصی نهفته نیست بلکه معادل کجی محور چرخش زمین نسبت به سطح
منظومه شمسی است. اگر این کجی بیشتر و مثلاً 30 درجه می بود ، خورشید دراین زمان
بر سرسوی این مدار قرار می گرفت .
از آنجا که ما به دور خورشید می چرخیم بنابراین درطول یک سال خورشید را درحال
بالا و پایین رفتن ازشمال به جنوب و بالعکس می بینیم. اما فقط درمنطقه بین استوا و
مدار 23,3 درجه است که خورشید می تواند در سرسو قرار گیرد.اگر محل زندگی شما
مثلاً در عرض جغرافیایی 30 درجه شمالی باشد ، خورشید دراین زمان هنوز به اندازه 6,7
درجه جنوب سرسوی شما واقع می شود که این رقم حاصل تفاضل دوعدد 30 و 23,3
درجه است. به همین ترتیب درعرض 40 درجه به اندازه 16,7 درجه خورشید در جنوب
سرسوی شماست
ازآنجا که فاصله استوا تا مدار 23,3 درجه را خورشید در مدت سه ماه طی می کند لذا
می توان گفت که خورشید به طورمتوسط هرچهار روز یک درجه به طرف شمال می خزد
که این اندازه دوبرابر قطر قرص خورشید است.این حرکت پیوسته خورشید ، به
پرتوهای آن تغییر زاویه تابش می بخشد. درنیمکره شمالی درهنگام ظهر و در انقلاب
تابستانی خورشید به حداکثر ارتفاع خود می رسد و درنتیجه طول سایه ها حداقل می
گردد. درهمین ایام درنیمکره جنوبی حالت کاملاً معکوس است.شاید شما هم تجربه
کرده باشید که در زمستان پرتوهای خورشید درساختمان های رو به جنوب تا انتهای
اطاق هم ممکن است برود ، درحالی که در تابستان این طور نیست
این پدیده به آن علت است که طلوع و غروب خورشید درعرض های بالاتری نسبت به
اول بهار انجام می شود
باید دانست که میزان حرکت خورشید درنوسانات ازشمال به جنوب ثابت نیست.این
مطلب را می توان با دقت بیشتر در موضع خورشید درطلوع یا غروب خورشید در اعتدال
بهاری و انقلاب تابستانی و درافق دریافت. حرکت خورشید در ایام اعتدالین سریع تر
بوده و تقریباً حدود نیم درجه دریک روز درعرض های میانی است. اما مانند یک پاندول
که وقتی به انتهای مسیرش می رسد سرعتش کم می شود. لذا در انقلاب تابستانی حالت
توقف یافته و بازگشت می نماید. دراین ایام خورشید حدود یک هفته ظاهراً ازیک نقطه
افق طلوع می نماید. واژه
solstice
به معنای انقلاب تابستانی درواقع از لاتین
solstitium
به معنی
Sun stand still
یا "خورشید ساکت می ایستد" گرفته شده است
حرکت خورشید از قدیم درمیان قبایل سرخ پوست آمریکای شمالی مورد توجه و دقت بوده است.مردمان یکی از این قبایل همیشه ترس داشتند که شاید دریکی ازاین دوحالت حداکثرها یا حداقل ها دیگر خورشید به جای خود توقف کند ، و در نتیجه فاجعه ای برای شرایط جوی به وجود آید و بر روی کشاورزی و تأمین غذای آنها اثر بگذارد. گروه دیگری از سرخ پوستان عقیده ی راسخ داشتند که باید از موقعیت خورشید در آسمان برای آگاهی از زمان کشت گیاهان ، زمان درو ، زمان شکار و ایام خوب برای زناشویی و سایر مراسم ، استفاده کنند. به همین لحاظ این افراد پیوسته مسیر خورشید و همچنین حداقل ها و حداکثرها را ضبط می کردند تا آمدن فصول را تعیین کنند و بدین وسیله تقویمی مطابق افق لحظه انقلاب تابستانی را گاهی به نام "ظهرسال" نامیده اند. زیرا خورشید دربالاترین نقطه سرسو ظرف یک سال برای ساکنان نیمکره شمالی قرار می گیرد و شاید برای ساکنان نیمکره جنوبی باید " نیمه شب سال" لقب بگیرد. درنیمکره شمالی ، خورشید در روزهای تابستان در ارتفاع بالاتری از آسمان نسبت به افق قرار می گیرد و در نتیجه برای مدت طولانی تری نسبت به ماه های زمستان درآسمان می ماند.
وقتی نام اول تابستان می آید ، در ذهن انسان مرخصی های تابستانی ، مسافرت و استراحت تداعی می شود لذا از این ایام باید استفاده بیشتری درستاره شناسی هم نمود
دراین هفته همچنین :
قسمت فوقانی عقرب به انضمام ستاره قلب العقرب درساعت 9 بعدازظهر برای ساکنان نیمکره شمالی ازسمت جنوب شرقی طلوع می نماید
نویسنده : نسترن سهرابی
منبع : starrysky.ir
کافه نجوم (23)