آشنایی با آسمان شب (قسمت نخست)

1-گشت آسمانی

گنبد مینایی که بالای سر همه ماست و هزاران ستاره را در خود نمایان ساخته توسط پیشینیان،در قالب شخصیت های اساطیری،نام گذاری شده است.در واقع هر کسی که بخواهد در زمینه نجوم رصدی فعالیت کند،می بایست با صور فلکی آسمان آشنا شود.شناخت صور فلکی از ملزومات رصد است.اگر شما بخواهید یک جسم غیر ستاره ای مانند یک سحابی یا کهکشان را رصد کنید باید از نقشه های نجومی مانند اطلس ها ٬نرم افزار ها و ... استفاده کنید و جایگاه جرم غیر ستاره ای را در میان صور فلکی بیابید. شناخت صور فلکی برای یافتن جرمی خاص٬ به مانند یافتن نشانی مکانی است،این موضوع خود مستلزم تسلط بر خیابان های شهر می باشد.همچنین برخی از صور فلکی به دلیل پرنوری ستارگان خود و دست یابی آسان، به عنوان صور فلکی اصلی شناخته می شوند؛چرا که می توان با دانستن شکل آنان صور فلکی اطرافشان را یافت.برای مثال ساده ترین صورت فلکی که همگان با آن آشنایی دارند،دبّ اکبر است . اگر دو ستاره پرنور این صورت فلکی را به هم وصل کنیم و 5 برابر امتداد دهیم به پرنور ترین ستاره دبّ اصغر که همان ستاره قطبی است خواهیم رسید (شکل اوّل). از دیگر صور فلکی آسان می توان ذات الکرسی که دارای 5 ستاره شاخص و تقریبا هم نور است،نام برد.این صورت در زمینه آسمان شکل w را می سازد(شکل دوم).در شب های کوتاه تابستان اندکی پس از غروب خورشید، سه ستاره پر نور در بالای سر خود می بینید که به مثلث تابستانی  معروف اند (شکل سوم).3 راس پرنور آن متعلق به 3 صورت فلکی :دجاجه،شلیاق و عقاب است.

برای اینکه به صورت های فلکی تسلّط یابید،اوّلا باید به دنبال یک نقشه نجومی  و یا گردونه آسمان بگردید و ثانیا تمرین کنید!تمرین،تمرین و تمرین !!!برای تبدیل شدن به یک منجم خوب،تنها راه،تمرین کردن است. خواندن هزاران مقاله و کتاب نمی تواند به اندازه تمرین های اصولی و پی درپی رصدی شمارا در رصد موفق کند .

ممکن است در شروع کار ندانید از چه کتاب و یا نقشه ای  استفاده کنید.«صورت های فلکی» ترجمه مهندس احمد دالکی و «شناخت مقدماتی ستارگان» ترجمه توفیق حیدر زاده جز بهترین کتب برای گام نهادن در راه نجوم اند!

2-زاویه بندی در آسمان

دومین مبحثی که باید در زمان یادگیری صور فلکی بیاموزید٬ این است که بتوانید زاویه دو جرم آسمانی را از هم،با دقّت خوبی اندازه گیری کنید.این کار از آن جهت توصیه می شود که اگر می خواهید در یادگیری صور فلکی اطمینان داشته باشید که صورت یافته شده،همان صورت مذکور در گردونه آسمان است،باید از اطلس هایی استفاده کنید که ستاره ها را با زاویه بینشان مشخص کرده اند. برای ابتدای کار می توان به بررسی زاویه جدایی میان ستارگان برخی صور فلکی اشاره کرد.برای مثال جدایی زاویه ای میان دو ستاره دبه و مراق که دو ستاره پر نور دب اکبر  هستند (آلفا و بتای دب اکبر) 5 درجه است .جدایی زاویه میان هر 4 ستاره  فرس اعظم که 4 راس یک مربع اند تقریبا 16 درجه است .بدر ماه تقریبا 5/0 درجه آسمان را پوشش می دهد.

دیگر راهی که برای اندازه گیری زوایا استفاده می شود،حالت های مختلف دست است.

 شما می توانید با کشیده نگه داشتن بازو و قرار دادن دست خود در حالت های مختلف به زوایای تقریبی پی ببرید.

توجه داشته باشید که زاویه بندی با دست از مباحثی است که اعداد دقیق آن با تجربه رصدی به دست می آید .اعداد بالا،اعدادی هستند که به طور معمول در بیشتر موارد صدق می کنند.

کتاب ستاره شناسی اصول و عمل- نوشته:ا ای ری٬دی کلارک – مترجم:سید احمد سیدی نوقابی

منبع:

گرد آورنده :مهسا سخا

در مقالات بعدی به معرفی مفاهیم جدید دیگری از جمله: مختصات شناسی اجرام آسمانی ٬قدر و چگونگی اندازه گیری آن و... خواهیم پرداخت.

برای شروع هر کاری مقدمه ای لازم است .مقدمه شروع پروژه های رصدی،اطلاع از یک سری مبانی اولیه نجومی و آشنایی با پهنه نیلی آسمان است.به منظور دست یابی به این هدف مشتاقم در سلسله مقالاتی که با هدف آشناسازی با مفاهیم اولیه در علم نجوم تدوین نموده ام٬ به چند تعریف پایه رصدی اشاره کنم.

قدمی در راه پیشرفت

به اطلاع دوستداران نجوم و بازدید کنندگان عزیز می رسانم؛

گروه سپهر نیلگون گامی دیگر در راه پیشرفت نهاد.این گروه توانست برای اولین بار در ایران با یک گروه خارجی به توافق برسد.خوشحالیم که توانستیم با وب سایت آسمان کابل تبادل مطالب و مقالات داشته باشیم.از مدیریت این سایت،آقای یونس بخشی کمال سپاسگزاری را داریم.

امیدواریم بتوانیم خدمتی به پیشرفت هم زبانان خود کنیم و این همکاری به رشد و تعالی خودمان نیز کمک کند.

مدیر گروه ستاره شناسی سپهر نیلگون

امین اسعدی

آزاد سازی سایت از دست هکرها!

با تبریک و تهنیت میلاد مولای مسلمین،حضرت علی (ع)،به اطلاع دوستداران نجوم و بازدید کنندگان محترم می رسانیم که سایت سپهر نیلگون پس از مدت کوتاهی توسط تیم فنی سایت از دست هکرها رهایی یافت!
امیدواریم بتوانیم راه نجوم را محکم تر و مطمئن تر ادامه دهیم.

کادر مدیریتی گروه سپهر نیلگون

realizing contemporary visions in far past 

Space Age began in 1957 following the launch of Sputnik, the first man-made satellite to space by Soviet Union. As a glorious start for the humanity, the enormous efforts and endeavor of many courage scientists and the men of practice and knowledge who contributed to make possible the earliest dream of the man backed it indeed. Establishing Maragheh Observatory is the earliest systematic approach to observe and monitoring celestial phenomena and paving the way to step towards space. The Observatory was situated in Maragheh (Marāghé or Marāgha), a city in northwestern Iran and founded by Khajeh Nasir al-Din al-Tusi.   

مشاهده ادامه مطلب

سالروز میلاد خانم پیلغوش و بازگشایی وبگاه

به نام یگانه آفریننده ماه و هور

دوست عزیز و همکار سابق،سرکار خانم نیلوفر پیلغوش،نوزدهمین سالروز میلادتان را به شما و خانواده ارجمندتان،تبریک و تهنیت عرض می کنم.

نوید بازگشایی وبگاه سپهر نیلگون را در این روز نیک به بازدیدکنندگان عزیز می دهم.

مدیر گروه ستاره شناسی سپهر نیلگون

امین اسعدی