ماه (قمر زمین)

خوش خرامان می روی ای جان جان بی من مرو
ای حیات دوستان در بوستان بی من مرو
ای فلک بی من مگرد و ای قمر بی من متاب
ای زمین بی من مروی و ای زمان بی من مرو
این جهان با تو خوش است و آن جهان با تو خوش است
ای جهان بی من مباش و آن جهان بی من مرو
شب ز نور ماه روی خویش را بیند سپید
من شبم تو ماه من بر آسمان بی من مرو
دیگرانت عشق می خوانند و من سلطان عشق
ای تو بالاتر ز وهم این و آن بی من مرو
(مولوی) 

Exposure:1.160 s

ISO speed rating:ISO 100

Refractio: Tel

Aperture: 104 mm

F=500mm

F/5

تاریخ و ساعت:۱۴ آوریل ۲۰۰۸ میلادی،۹:۵۳:۴۰ بعد از ظهر

عکس از سعید آقائی

شاتل های فضایی

به نام خدا

با سلامی دوباره باز در این پست قصد دارم با ادامه مبحث شاتل ها اطلاعاتمون رو در این زمینه كاملتر كنیم.

در پست قبلی در مورد نام و تارخچه و اطلاعاتی عمومی از شاتل ها صحبت كردیم.حالا توضیحات بیشتری رو باهم می خونیم و تا اونجایی كه توانش بود این مبحث رو تكمیل می كنیم البته این باعث غفلت من  از موضوعات دیگرفناوری فضا نمی شه و من در صورت ایجاد نیاز و همچنین گسترش مطالب در مورد ماهنورد ها و مریخ نورد ها و بسیاری از چیز های دیگر هم صحبت می كنم.

شاتل ها فضابرنده هایی هستند كه میشه ازشون چندین بار استفاده بشن.شاتل ها بطور عمده از سه بخش مجزای اصلی درست شده اند.فضاپیمایی كه بصورت یك هواپیما می بینیم كه می شه از اون بارها استفاده بشه كه بنام سیستم مدارگر مشهوره به اصطلاح به اُ ویorbiter vehicle (OV),.هدف من از اوردن اسم های اختصاری برای اینكه با این اصطلاحات بهتره بشه آشنا شد.بخش دیگه همون تانك قرمز برنگ آجری خروجی قابل مصرف یعنی اون رو به طور كاملا قابل كنترل پر می كنن؛ هست كه می بینین كه به اون ای تی می گن و دو تا از راكت های سفید كه در دو گوشه شاتل هستند كه اون ها قابل مصرف دوباره هستند و به اس آر بی مشهورند.تا به اینجا با این اصطلاحات آشنا بودین.در طول پرتاب در مرحله از فرود به مدار ای تی و اس آر بی از شاتل جدا میشن و تنها مدارگر یا همون فضاپیماست كه وارد مدار زمین می شه.یه شاتل برای پرتاب بصورت عمودی مثل راكت های جنگی پرتاب می شه و مدارگر به صورت عمودی به از بیس پرتاب به سمت بالا پرتاب میشه البته این مسیر پرواز شاتل عمود نبست و به صورت یك سهمی هست در آینده در این باره هم صحبت می كنیم.

 

 

یه نكته ای كه خودم هم نقضش كردم و اصطلاحا اشتباه عمدی اینه كه معمولا به مدارگرorbiter شاتل فضایی گفته میشه در حالیكه این غلطه در حالیكه وقتی در اصطلاحات تخصصی در بحث هوا و فضا گفته میشه شاتل منظور Space Transportation System هست یعنی وقتی ما كه می گیم شاتل در ذهن شما فضا پیما تصور میشه كه شبیه هواپیماست درحالیكه كه شاتل در اصطلاحات تخصصی و در واقعیت به تركیب تانك قرمز و دو راكت سفید سوخت و فضا پیما در مجموع گفته میشه.

چون مبحث شاتل خیلی مبحث جاداری هست برای همین در چندین پست و بطور آرامی باهم كاملا با شاتل آشنا میشیم.اگه قصد ما این باشه كه بطور كامل شاتل رو توضیح بدیم یعنی كه كاریكه تا به حال به طور كامل توی ایران نا اونجایكه من می دونم صورت نگرفته چیزی بیش از 12 الی 14 پست خواهد شد برای همین من سعی می كنم آروم آروم پیش برم تا آنالیز ما ملموس تر باشه.بحث رو ادامه می دیم.

حالا وارد بحث جزیی می شیم برنامه ما اینه:

1-توضیح و شناسایی ولی بدون حاشیه از فضاپیما به اصطلاح مدارگر

2-توضیح و شناسایی تانك قرمز

3-توضیح و شناسایی راكت بلابرنده ی جامد و موتور های سه گانه ی مدارگر

4-توضیح درباره چگونگی حركت مدارگر در كل مسیر

5-توضیح درباره برنامه های مدارگر

و اگه بشه 6-تاریخچه و بیوگرافی مدارگر ها.

 

خب در این پست بخشی از فضاپیما و یا مدارگر رو باهم آنالیز می كنیم.

مدارگر شاتل كه وسیله ی مدارگر شاتل هاست كه قابل مصرف چند باره هم هست كه تركیبی از راكت،سفینه فضایی و هواپیماست.همون طور كه قبلا گفتیم قابلیت حمل انسان وكارگو(همون پی لود) كه شامل همه چیز ضروری یك ماموریت میشه از قطعات ایستگاه بین المللی تا ماهواره ها و قطعات تلسكوپ ها و... داره.وظایف یك شاتل انجام ماموریت ها در مدار زمین،بردن كارگو به فضا،بردن قطعات ایستگاه بین المللی و... و سپس بازگشت به اتمسفر زمین هست.مدارگر بیشتر حجم انرژی شاتل را برای پرتاب به خود اختصاص می ده اما عامل اصلی حركت یك مدارگر یا فضاپیما تانك بیرونی به رنگ آجری بنام ای تی هست و دو راكت سفید در كناره های شاتل به شتاب گیری مدارگر در دو دقیقه ی بعد از پرتاب كمك می كنن.

 

مدارگر خیلی شبیه هواپیماست منظورم چهره ی خارجیشه.با سه خروجی انرژی از پشت و سه باله ی هدایت هواپیماگونه كه دو باله راست و چپ او قابلیت انحراف در 81 درجه و باله ی عمودی انحراف تا 45 درجه رو داره یعنی به نوعی 81 درجه در درون و 45 درجه در بیرون.این به نوعی هدایت كننده فرود مدارگر هست یعنی باله تثبیت كننده ی عمودی مدارگر می تونه در راستا تا 45 درجه به سمت راست و چپ تغییر جهت بده.اگه به دوباله ی سمت راست و چپ مدارگر دقت كنین می بینین از 4 سمت درست شده كه به اون به اصطلاح elevon گفته می شه.كه برای حركت چرخشی استفاده می شه و تعیین كننده جهت حركت مدارگر و ترمز هوایی مدارگر كه بر روی باله ی تثبیت كننده (باله عمود)نصب شده.

كابین مركزی مدارگر از سه بخش تشكیل شده.بخش عرشه پرواز،عرشه میانی و فضای صنایع ومفید.كابین پرواز در بالای مدارگز هست كه در اون فرمانده پرواز و ارشد بهمراه دو متخصص ماموریت در پشت اون مدیریت بر حركت می كنن. در قسمت زیرین اون ها كابینه عرشه میانی هست.كه ظرفیت سه نفرو بیشتر از خدمه رو داره برای استراحت البته.

مكان های خواب ،گالری،توالت و مخزن ذخیره ی صنایع در عرشه میانی قرار می گیره. دریچه ی ورودی و خروجی از مدارگر برای خدمه هم در عرشه میانی قرار داره در عرشه میانی یك دریچه وجود داره كه به پی لود متصل میشه.همچنین منتهی به فضایی میشه با ظرفیت دو نفر از فضانوردان برای تعویض لباس ها و پوشیدن (EMU) كه همون لباس مخصوص برای راهپیمایی فضاییه(Extravehicular Mobility Unit).

بزرگی مخزن پی لود به اندازه 60 در 15 فوت یعنی چیزی حدود 18 متر در 4.6 متر هست كه در بدنه میانی مدارگر قرار داره.بر روی بدنه و لایه داخلی  و مخصوصا درهای پی لودیك سنسور دمایی ویك تنظیم گر دمایی وجود داره كه دمای داخل پی لود و خارج  رو زمانی كه درمدارگر داخل مدار قرار گرفته تنظیم می كنه.همچنین این تنظیم كننده دمایی بر طبق فاصله مدارگر از زمین و دمایی كه از خورشید گرفته میشه تنظیم می كنه.در داخل پی لود یك سیستم كنترل از راه دور وجو داره كه این سیستم كامپیوتری بنام های Remote Manipulator System و بیشتر به نامCanadarm  (كانادارم) وجود داره كه شامل بازوهای روبوتیك برای حركت دادن اجزای پی لود هست.تا قبل از نابودی مدارگر كلمبیا كانادارم فقط زمانی استفاده می شد كه در یك ماموریت واقعا نیاز به استفاده اون بود تا اینكه از این بازو ها برای بررسی سیستم دمایی مدارگر ها نیاز شد انتظار میره این بازوها در مدارگر های آینده نقش های اساسی ایفا كنن.

سه سوراخ یا به اصطلاح هوا و فضا سلول خروجی برای خروج انرژی مدارگر در زیر فضای پی لود قرار داره.این مخزن های خروجی انرژی حاصل از تركیب اكسیژن مایع و هیدروژن مایع رو به بیرون می دن.این سوخت ها توسط دستگاهی كه در داخل پایگاه پرتاب به صورت كاملا روبوتیك در داخل مدارگر شارش می شن.

اطلاعات دیگه از مدارگر ها رو در پست بعدی ادامه می دم.فعلا تا پست بعدی.

 

 کارشناس فناوری فضا:محسن مقدس