شاتل های ناسا

به نام خدا

خب دوستان این اولین پست من درسپهر نیلگون هست.از این به بعد من در زمینه فناوری فضا و تكنولوژی مقاله و پست می دم.بیشتر پست های این سایت كار خود اعضای گروه هست به غیر بعضی از اخبارها كه برای ذكر نیاز به منابع هست.خب منم از این قضیه جدا نیستم و بنابراین من هم 90 درصد مقالات چكیده تحقیقاتم هست و در اون جایی كه نیاز باشه منابع رو ذكر می كنم.از مدیریت سایت برای این كه به من فرصتی برای نوشتن دادن متشكرم.

نكته ی دیگری كه در ایران كمیاب و تا حد بسیار بسیار زیادی نایاب هست این نوع ادبیات درباره این نوع موضوع وترجمه تصاویر تخصصی توسط بنده و از طرف سایته.یعنی این نوع مطلب رو در هیچ جای اینترنت پیدا نمی شه كرد بنابراین مطالب به طور 100 در 100 از همین سایت و غیركپیه.

خب قصد من اینه كه در این سایت در یك فضای دوستانه باهم در مورد مسایل علمی صحبت كنیم چون این جوری مسایل خیلی ساده گفته میشه و از پیچیدگی بی مورد و فاصله بین نویسنده و خواننده كمتر میشه.بنابراین من از ادبیات دوستانه استفاده می كنم.

در این پست من می خوام در مورد شاتل ها و كلا در این قضایا صحبت كنم.

منابع من به طور مستقیم از 5 سایته.سایت سازمان فضایی ناسا،سازمان اطلاعات پنتاگون،سازمان اطلاعات جهانی هوا و فضا و بسیاری از سایت های معتبر و حتی گاهی سری .خب باهم شروع می كنیم.

در كل شاتل در اصطلاحات ناسا به (اس تی اس)معروفه یعنی اگه عبارت اس تی اس اومد یعنی درباره شاتل توضیح میده(Space Transportation System)در واقع به سیستم حمل انسان توسط راكت گفته میشه. شاتل اولین ساخته فضابر دست ساخت بشر هست كه می تونه چندین بار استفاده شه.هر سیستم اس تی اس رو كه نگاه كنین.اولین چیزی كه تو دیدتون میاد تانك نارنجی و به اصطلاح انگلیسی به رنگ زنگ آهن (external tank) كه بنام ای تی مشهوره.معمولا ناسا اسم ها رو از اول هر كلمه می گیره و به این صورت اختصاری صحبت می كنه.بعد از ای تی  دو تا در اصطلاح راكت جامد بالابرنده مبینین كه به اصطلاح بهش Solid Rocket Boosters (SRBs), گفته می شه.یك گرداننده یا مدارگرorbiter كه یك فضاپیما بالدار است از دیگر اجزا هستند.

یك فضاپیما وظیفه حمل فضانوردان ماهواره ها و قطعات ایستگاه فضایی روتا مدار پایینی زمین به نام اتمسفر و ترموسفر دارد.معمولا 5 الی 7 نفر ظرفیت فضاپیما و حجم پی لود payload كه چیزی حدودlb 50000 یعنی چیزی حدود 22700 كیلوگرم وزن یا به نوعی گنجایش داره.وقتی ماموریت شاتل تموم میشه سیستم اُ ام اس یا Orbital Maneuvering System به طور كاملا برنامه ریزی شده شروع به كار كرده و با فشار و انرژی شاتل رو از مدار زمین به مدار پایینی زمین و جو داخل می كنه همین سیستم هم همین كارو در ابتدا برای این كه شاتل وارد مدار بشه می كنه.در طول سقوط و فرود سیستم شاتل یا اربیتر (مدارگر)orbiter مثل یك هواپیمای گلایدر عمل می كنه و كاملا یك فرود بدون انرژی عمل می ده.به این نوع فرود،فرودdead stick گفته می شه. باید بگم وقتی سخن از پی لود میشه همون طور كه در بالا هم ذكر شده منظور از اون چیزی هست كه برنامه ریزی شده تا به فضا برده شه یعنی پی لود هر شاتل یك مقدار حجم معینی از فضای داخلی شاتل هست كه مقدار وزن اون از روی وزن شاتل خالص حساب نمی شه یعنی وقتی ما حرف از پی لوت می زنیم مثل حرف زدن از تانك حامل بار یك كامیون هست با فرق این كه وزن تانك رو از وزن كامیون جدا در نظر می گیریم اما وزن پی لود در محاسبات پرتاب نقش اساسی داره..معمولا یك شاتل برای بردن خدمه به ایستگاه فضایی برای ساخت یا ترمیم ایستگاه جهانی(بین المللی) فضاInternational Space Station (ISS),و یا ماموریت های مهندسی استفاده میشه.

یك مدارگر شاتل هم می تونه ماهواره ها رو پوشش بده و حمل كنه و هم می تونه با استفاده از ظرفیت پی لود مقدار معینی از چیزهای مختلفی رو از ایستگاه فضایی به زمین بیاره اما نكته این جاست كه معمولا این ظرفیت كمتر مورد استفاده قرار می گیره اما خب تا حالا بارها شده كه مورد استفاده قرار گرفته نمونه اون استفاده كردن از پی لود شاتل فضایی سایوز(روسیه)در آوردن اجسام از ایستگاه جهانی فضا به زمینه.

معمولا عمر یك شانل بطور میانگین  100 پرتاب و یا 10 سال استفاده استاندارده هرچند می تونه بیشتر هم مورد استفاده قرار بگیره اما این عمر استاندارد شاتلهاست.كارشناسان سخترین بخش ساخت یك شاتل رو وفق دادن اون به اندازه ی یك هواپیمای غول پیكر درحالیكه بتونه یك ماهواره حمل كنه می دونن.یعنی سختی كار به اینه كه هم در سایز یك هواپیما باشه و هم كارگو یا همون پی لود اون توانایی حمل ماهواره و قطعات بزرگ رو داشته باشه.و مهم تر از همه این كه بتونه تست فنی یوساف(USAF) یعنی نیروی ارتشی ایالات متحده رو با موفقیت پشت سر بگزاره.در واقع این در مورد شاتل های ناسا صدق می كنه.

كارخانه هایی كه در مزایده های ناسا كه تنها در مورد ساخت راكت جامد بالابرنده و مخزن سوخت برنده می شن باید نه تنها رضایت پنتاگون رو در مورد افزایش امنیت حمل ماهواره ها و اجزا های مهم رو برآورده كنن بلكه باید با كاهش هزینه ها به نوعی كمك به صرفه جویی در هزینه های پرتاب های فضایی كنن.جالبه بدونین هر پرتابی كه میشه چیزی حدود 450 میلیون دلار هزینه داره...

تا به حال شش شاتل در جهان ساخته شده.به ترتتیب اولین اینترپرایز یا Enterprise كه در واقعیت برای پرتاب های واقعی درست نشد و برای آزمایش ساخت اولین شاتل درست شد و پنج شاتلی كه واقعا استفاده فضایی ازشون شده شاتل های كلمبیا،چلنجر(چلنگر)،دیسكاوری،آتلانتیس و در آخر اندیوورEndeavour هست.شاتل چلنگر بعد از 73 ثانیه از پرتابش در سال 1986 متلاشی شد و به جای آن اندیوور ساخته شد نه این كه بعد از چلنگر اندیوور ساخته شده باشه نه منظور از جایگزینی منظور اهداف بیس پرتاب بعد از چلنگر به اندیوور سپرده شد. شاتل كلمبیا هم در سال 2003 در حال ورود به جو تكه تكه شد و جالبترین چیز!ناسا در سال 2004 اطلاع داده تا سال 2010 شاتل ها بازنشسته شده و نسل جدیدی از مدارگر ها به نام Orion از سال 2014 وارد عرصه خواهد شد و برنامه ریزی شده تا بتونه انسان رو به ماه ببره. خب پست اول من به پایان رسیده حالا كه اطلاعاتی از شاتل و تاریخچه ی اونو باهم دیدم.جزییات و مسایل فنی رو از پست بعدی دنبال می كنیم.جزییاتی از بدنه و موتور سیستم بالابرنده و بسیاری از مسایل دیگه...

محسن مقدّس (کارشناس فناوری فضا)

مسابقه سراسری نجوم

برای كسب اطلاعات بیشتر به نشانی اینترنتی زیر مراجعه فرمایید:

http://www.nojumi.org/newsn/news.php?action=fullnews&id=1219